Czas czytania: 19 minut
Książka w skrócie
Badając mity i legendy z różnych stron świata, kultur i religii J. Campbell dostrzegł, że wszystkie krążą wokół tego samego motywu, tej samej opowieści: o walce, przemianie i powrocie do świata odmienionym. To historia o stawaniu się całością i podążaniu do głębokiej wolności.
To trzystopniowy uniwersalny wzór podróży bohatera:
- Odejście
- Inicjacja
- Powrót
Bohater wyrusza w podróż, podejmując wyzwanie [odejście], by następnie zmierzyć się z trudnościami, odnaleźć siłę [inicjacja], a potem wrócić i podzielić się swoją przemianą z innymi [powrót].
Każda część dodatkowo składa się z kilku pomniejszych kroków. Oto schemat:
Campbell udowadnia, że to nie tylko historie z książek czy mitologii – to metafora życia każdego z nas.
„Wszystkie szczęśliwe rodziny są podobne, a każda nieszczęśliwa jest na swój sposób”
Mity przez stulecia były mapami, przewodnikami na tej drodze. W symboliczny sposób opowiadały o jej etapach i pułapkach, które czekają na wędrowca. Mówią, co się stanie, jeśli wpadnie się w którąś z nich oraz jak je ominąć. Mity mówią o sensie naszego życia.
W trakcie czytania zrozumiałem sens moich trudności i poczułem spokój
Gdy po raz pierwszy zetknąłem się z książką Josepha Campbella, byłem w szoku, jak bardzo odnosi się do mojego życia [spoiler: i zapewne będzie odnosić się także do Twojego]
Świadomość tego, na którym z etapów Podróży Bohatera się znajduję, i w jakim jej miejscu jestem, przyniosła mi spokój.
Nagle wszystko, co wydarzyło się w ciągu ostatnich kilku lat, nabrało sensu.
Zrozumiałem, że każde wyzwanie, które wydawało mi się błędem, było w rzeczywistości niezbędne, aby stać się lepszym i przejść na kolejny etap drogi.
Zrozumiałem, że nie jestem wyjątkiem – trudności, które napotykam, są częścią drogi wielu osób dążących do spełnionego życia. Każdy, kto wybiera tę ścieżkę, mierzy się z wyzwaniami – mniejszymi lub większymi. Zdałem sobie sprawę, że to naturalna i nieunikniona część procesu.
Zobaczyłem również, czego mogę się spodziewać na dalszej drodze. Otrzymałem nowe siły do działania, aby pomimo przeciwności kroczyć dalej. Książka przyniosła mi obietnicę, że droga, którą idę to dobra droga, prowadząca do spełnienia, wolności i życia, którego nie będę żałować.
Usłyszałem w niej przesłanie: Walcz i nie poddawaj się. Dobrze ci idzie.
Kim jestem
Nazywam się Jakub i jestem autorem książki W końcu poniedziałek, oraz Coachem Kariery. Na co dzień pomagam klientom zyskać jasności, jak pokierować karierą, aby znaleźć pracę, którą naprawdę pokochają.
A oto kolejny wpis z serii „Książki o Rozwoju Kariery”, w której streszczam najlepsze pozycje i dzielę się najciekawszymi lekcjami.
STRESZCZENIE I LEKCJE
Plan streszczenia
- Wprowadzenie
- Gdzie się podziali bohaterowie?
- Podróż bohatera w skrócie
- Bohaterstwo czeka na każdego
- Wyprawa bohatera
- Rozdział I – Odejście
- Rozdział II – Inicjacja
- Rozdział III – Powrót
- Na jakim etapie mojej podróży jestem?
- Podsumowanie — spełnienie przychodzi z ekspozycją na wyzwania i trudności
Wprowadzenie
Gdzie się podziali bohaterowie?
Campbell na początku piszę w Książce, że trochę jako cywilizacja pogubiliśmy się. Żyjemy w czasach, w których coraz mniej miejsca pozostaje na przygodę i wielkie wyzwania.
Codzienność zamyka nas w świecie prawniczych akt, handlowych statystyk i przewidywalnych schematów.
Kobiety szukają prawdziwych bohaterów, a chłopcy odwlekają moment, w którym muszą dorosnąć. Dokonujemy wyborów na podstawie tego co chcą od nas inni, co będzie łatwiejsze i co spowoduje najmniejszy dyskomfort.
Tolerujemy. Idziemy na kompromisy. Rezygnujemy.
Uciekamy przed odpowiedzialnością, zmianami, ryzykiem i przygodą – a w rezultacie, przed sensem.
„Większość mężczyzn umiera w wieku 27 lat. Są po prostu chowani w wieku 72 lat”. -Mark Twain
Bez przygody życie traci smak.
Możemy skorzystać z pomocy psychoanalityka, który przypomni nam o ukrytej mądrości, albo sami sięgnąć do mitów i odkryć, na czym polega uniwersalna podróż, która przez tysiące lat nadawała ludziom sens.
Plan artykułu
Na początku krótko opiszę 3 części Podróży Bohatera. Potem przyjrzymy się bliżej każdej z osobna.
Celem tego artykułu jest to, abyś mógł:
- Zidentyfikować, na jakim etapie swojej podróży się znajdujesz.
- Zrozumieć, w jaki sposób wyzwanie, od którego być może uciekasz, jest przepustką do poczucia głębokiego spełniania.
Podróż bohatera w skrócie
1. Ucieczka
Pierwszym zadaniem bohatera jest ucieczka ze świata, w którym trwają trudności. To moment, w którym musisz odwrócić się od tego, co wygodne i pójść w stronę strachu. Bohater ryzykuje wyprawę ze świata powszedniości do świata nadnaturalnych dziwów.
Celem rozpoczętej wyprawy jest odróżnienie od świata.
2. Inicjacja
Bohater przestał istnieć dla świata. Pogrąża się w niebycie.
Podczas inicjacji bohater napotyka przeszkody, które wymagają od niego odwagi i przemiany. Wiąże się to też z usunięciem tych trudności, które ma sam ze sobą.
Spotyka tam pomocne fantastyczne siły i odnosi rozstrzygające zwycięstwo. Spotyka też pomocników – Tezeusz, w labiryncie Minotaura otrzymał nić od Ariadny.
W trakcie inicjacji Bohater dociera ostatecznie do źródła mocy. Dzięki tym źródłom może potem (w 3 etapie – „powrót”) wrócić, skąd wyruszył i przekształcać świat. Wraca do świata odrodzony, potężny i obdarzony siłą tworzenia.
W inicjacji celem okazuje się nie „uzyskanie mocy”, a odzyskanie mocy”. Bohater nie zdobywa, lecz odzyskuje – swoją siłę, którą ma w sobie. Okazuje się, że boska moc, której narażając się na liczne niebezpieczeństwa, bohater poszukuje i zdobywa, kryła się cały czas w jego sercu. Kung Fu Panda nie znalazł sekretnego składnika – zrozumiał, że to on jest sekretem.
Niezwykłe zadanie bohatera polega na zdobyciu wiedzy o tej jedności, wielkości i na przekazaniu jej ogółowi.
3. Powrót
Ostatecznym celem bohatera jest powrót do świata. Bohater wraca z podróży odmieniony. Wraca z tej tajemniczej wyprawy obdarzony mocą czynienia dobra ku pożytku swoich bliźnich.
Jego celem staje się nauczenie nas tego, czego nauczyło go nowe życie.
Jednak ostatni krok musi on uczynić sam, w cichym skupieniu.
Bohaterstwo czeka na każdego
Może myślisz, że bohaterstwo to coś fascynującego, ale nie wiesz, czy Ty mógłbyś zostać bohaterem. Czy to nie jest zarezerwowane dla nielicznych? Morał historii bohaterów z różnych kultur jest prosty: potencjał bohatera kryje się w każdym z nas.
Joseph Campbell pokazuje, że bohaterowie nie muszą być „światowi” – mogą również być bohaterami na poziomie lokalnym.
Bohaterowie świata, tacy jak Mahomet, Jezus, Budda, Martin Luther King, Seneka czy Tomasz z Akwinu, kształtują całe kultury i epoki swoją odwagą i przesłaniem.
Jednak bohaterowie lokalni również odgrywają istotną rolę. Taki bohater może być związany z plemieniem, konkretną branżą lub społecznością. To ktoś, kto podejmuje wyzwania w swoim otoczeniu – jak Mojżesz, który przewodził swojemu ludowi. Może to być osoba, która rewolucjonizuje swoją branżę, staje się ekspertem i dzieli się swoimi odkryciami ze światem.
Każde wyzwanie, przed którym uciekasz, może stać się początkiem Twojej podróży. Podróż jest szansą, by zajrzeć w głąb siebie, odkryć to, czego dotąd o sobie nie wiedziałeś, przejść przez wewnętrzną przemianę.
Na końcu tej drogi czeka nagroda – odrodzenie, nowa siła i kolejne możliwości. Z tą wewnętrzną mocą możesz wrócić do świata i zacząć go zmieniać – dla siebie i dla innych stając się bohaterem na miarę swoich możliwości.
Przyjrzyjmy się bliżej każdemu etapowi tej niezwykłej podróży bohatera.
Wyprawa bohatera
Rozdział I – Odejście
1. Wezwanie do wyprawy
To moment, w którym coś budzi w nas silne emocje – książka, wydarzenie, złość na coś, czy też poczucie, że coś nas uwiera, zarówno w nas samych, albo w społeczeństwie.
To być również trudne wydarzenie z dzieciństwa, które później uznajemy jako punkt zwrotny. Dochodzimy do wniosku, że to wydarzenie mogłoby się nie wydarzyć, gdyby świat działaby lepiej. A to rodzi w nas pragnienie, by uczynić świat w tym obszarze lepszym – dla siebie i innych.
Bohater może wyruszyć z własnej woli lub zostać do tego zmuszony przez siły zewnętrzne (np. niezależny od niego kryzys życiowy).
Czasami wyzwanie pojawia się przypadkiem, innym razem coś lub ktoś wabi bohatera i sprowadza go z wcześniej obranej drogi.
Ten etap „wyzwanie do wyprawy” symbolizuje moment, w którym przeznaczenie upomina się o bohatera, przesuwając jego duchowy środek ciężkości ze znanego i bezpiecznego świata społeczności w sferę nieznanego.
Przykładem jest historia Buddy – trzymany pod kloszem przez rodziców, został poruszony widokiem starca, który wyrzekł się świata. Albo los Froda z „Władców Pierścieni”, który otrzymał pierścień i został wezwany do wielkiej misji.
2. Ucieczka od wyzwania
„Pogrążony w nudzie ciężkiej pracy osobnik traci zdolność działania. Nie może zebrać się na ważny, pozytywny czyn i staje się ofiarą, którą trzeba ratować. Jego kwitnący do niedawna świat przeistacza się w kamienną pustynię, a życie traci sens”.
Znasz to uczucie, kiedy mówisz sobie, że mógłbyś zaangażować się w jakieś działanie, ale boisz się?
Pewnie wiesz, że to będzie wymagało zmierzenia się ze strachem, narażenia się na to, że ktoś cię wyśmieje. Czujesz, że poniesiesz porażkę i na pewno coś nie wyjdzie.
Jeżeli wiesz, co mógłbyś zrobić, ale unikasz tego – to jest odmowa wyzwania.
Campbell pisze, że gdy uciekasz od wyzwania, jest momentem, w którym zaczynasz czuć pustkę i pojawia się bezsens.
Odmowa wyzwania jest odmową wyrzeczenia się obecnego komfortu – „leżenia na kanapie”. Osoba uciekająca od wyzwania wierzy, że to, co ma teraz, można zatrzymać na zawsze.
Skoro bohater odmawia podjęcia przygody, potrzebny jest cud lub interwencja sił zewnętrznych, aby „ruszyć go z miejsca” i skierować na drogę zmiany.
3. Pomoc sił nadprzyrodzonych
Aby bohater podjął wyzwanie, potrzebuje pomocy, kogoś, kto go „popchnie”. To mogą być siły, które wskażą kierunek czy dodadzą odwagi, aby ruszyć z miejsca. Tę pomoc możemy rozumieć zarówno dosłownie, jak i symbolicznie.
W mitach i opowieściach to często może być mądry starzec lub staruszka – postać, która posiada wiedzę, doświadczenie i intuicję, by wesprzeć bohatera w jego drodze. Dzisiaj to może być: terapeuta, przyjaciel, książka, mentor zawodowy, a nawet inspirujące wydarzenie, które „otwiera oczy”.
Przykładów jest wiele: Matka Boska. Duch Święty. Nauczyciel czy Sensej – ktoś, kto pomaga bohaterowi zdobyć wiedzę i umiejętności niezbędne do zmierzenia się z wyzwaniami.
Czy to przypadek, że czytasz ten artykuł właśnie teraz?
4. Przekroczenie pierwszego progu
Przekroczenie pierwszego progu to moment, w którym bohater ostatecznie decyduje się wkroczyć w nieznane, podejmując wyzwanie. To decyzja, która zmienia wszystko.
Czasami w przypadku żeglarzy Kolumba konieczne było wręcz „oszukiwanie” ich, by uwierzyli, że wyprawa jest bezpieczna, a cel wart ryzyka.
W tym momencie bohaterowie muszą zacząć być świadomi, że czeka ich podróż przez nieznane terytoria – pustynie, dżungle, głębiny morskie czy obce lądy, które mogą pełne być niebezpiecznych demonów, trudności i wyzwań.
Każdy, kto decyduje się ruszyć, jest gotów napotkać nie tylko fizyczne zagrożenia, ale i wewnętrzne lęki.
Bojący się, niepewny, w końcu podejmuje decyzję. Od tej chwili nie ma już odwrotu.
Frodo – bohater z władców pierścieni – wraz z przyjacielem przekraczają granice swojego miejsca zamieszkania (Śródziemia), przechodząc przez przysłowiowy „próg”, udając się w rejony, w których jeszcze nie byli.
Bohater staje się uczestnikiem wielkiej, nieznanej przygody.
5. Brzuch wieloryba
Bohater, zamiast pokonać siłę stojącą na straży progu, zostaje pochłonięty lub wyssany przez nieznane. Z perspektywy świata zewnętrznego wydaje się, że zginął.
Przekroczenie progu to swoiste samounicestwienie.
Bohater przenika do wnętrza. Jego zniknięcie jest jak wejście wiernego do świątyni, gdzie ma zostać przywrócony do życia. Ma tam przypomnieć sobie, kim jest i kim może się stać.
Jeśli nie przejdzie tej metamorfozy, pozostanie prochem, ale jeśli zrozumie swoje doświadczenie, stanie się nieśmiertelny. Wnętrze świątyni i brzuch wieloryba są tym samym.
Strażnicy progu, którzy stoją przed wejściem do kościołów, mają za zadanie odstraszyć tych, którzy nie są gotowi na spotkanie z ciszą wewnątrz świątyni.
Wchodząc do niej, zaczynasz przechodzić metamorfozę. To akt odnowienia życia. Umierasz dla świata.
Pustka jest kreująca. Biblia mówi: „Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem”, z czego ostatecznie powstaje cały świat. Doświadczenie swojej kruchości pozwala odkryć naszą wewnętrzną siłę. Pustka nie jest końcem, lecz początkiem.
Rozdział II – Inicjacja
1. Droga prób
Po przekroczeniu progu bohater musi stawiać czoła różnorakim wyzwaniom i przejść cały ciąg prób.
Bohater odkrywa swoją drugą jaźń, cień, której istnienia nawet nie podejrzewał. Jego opory zostają przełamane. Musi pozbyć się dumy, cnoty, urody, życia, czegoś, czego absolutnie nie akceptuje, czegoś, czego nie znosi.
Wyprawa do krainy prób jest jedynie początkiem długiej i niebezpiecznej drogi. Ta ciężka próba jest pogłębieniem problemu pojawiającego się przy przekroczeniu pierwszego kroku. „Hydra ma wiele głów”.
Wychodzi na to, że każdy musi przejść drogę prób, aby stać się lepszym. Alex Hormozi mówi: „Na początku jesteś do bani. Potem też jesteś do bani, ale mniej. I pewnego dnia zdajesz sobie sprawę, że jesteś tak mało do bani, że jesteś w sumie całkiem dobry”. Tym jest droga bohatera.
2. Spotkanie z boginią
To symbol piękna, bóstwa. Odpowiedź na pragnienia i żądze.
Kobieta przedstawia całość tego, co można poznać. Boginia pokazuje szczęście i rozkosz w celach ziemskich i pozaziemskich poszukiwań. Ona może obiecywać więcej, niż bohater jest zdolny pojąć.
Kusi go, prowadzi i nakłania do zrzucania swoich ograniczeń. Kobieta jest przewodniczką do najwyższej rozkoszy przygody zmysłowej.
Może on zrozumieć po spotkaniu, czego tak naprawdę szuka w tej podróży. Często jest to odkrycie wyższego sensu.
3. Kobieta jako kusicielka
Symbolizuje ona ziemskie przywiązania, materialne pokusy i ograniczenia ego, które mogą zmylić bohatera.
To też są konfrontacje z lękiem wygody, lękiem przed trudnościami, czy potrzebą odroczonej gratyfikacji.
„Pełne piersi, które kuszą” – widok, któremu trudno się oprzeć, znany jest dobrze pustelnikom.
4. Pojednanie z ojcem
To symbolizuje rozwiązanie konfliktu z autorytetem, zasadami lub ideami, które bohater musi zintegrować, aby w pełni się rozwinąć.
Na początku konfrontacja, potem zrozumienie, a potem integracja.
A więc bohater musi się zmierzyć z autorytetem, którego się bał lub był w konflikcie.
Często autorytet był surowy, a okazuje się źródłem mądrości i ochrony.
Magia sakramentu w przypadku wiary chrześcijańskiej pokazuje, że Bóg nie jest taki straszny, a miłosierny.
Bohater integruje męską energię, dyscyplinę, odpowiedzialność czy mądrość.
Bohater musi to ogarnąć, zaakceptować i zrozumieć, by osiągnąć wewnętrzną harmonię. Pojednanie z ojcem to także zaakceptowanie świata takim, jaki jest.
Ojciec jest kapłanem wtajemniczenia, dzięki któremu człowiek wchodzi w szerszy świat. Syn rywalizuje z ojcem o panowanie nad wszechświatem.
Ojciec może „przekazać urząd”, dopiero gdy syn został oczyszczony ze swoich dziecięcych nalotów. W rezultacie i on staje się zdolny do odgrywania roli mistrza, bo nabył umiejętności i wiedzę.
Przykład Hioba, który przetrwał próby Boga i stał się bohaterem.
5. Apoteoza
To kulminacyjny moment drogi, gdzie bohater osiąga stan oświecenia lub zrozumienia wyższego początku rzeczy. To moment duchowego szczytu bohatera.
Apoteoza to taki moment, w którym człowiek osiąga harmonię z samym sobą i otaczającym go światem. Może to być doświadczenie, które pozwala spojrzeć na rzeczywistość z większym spokojem, głębią i mądrością, tak jak w japońskiej ceremonii herbacianej, gdzie prostota i cisza pomagają odkryć coś większego niż zewnętrzna rzeczywistość.
Połączenie fizyczności z duchowością – to właśnie apoteoza. W religii chrześcijańskiej można to porównać do momentu, w którym Słowo stało się Ciałem w postaci Jezusa.
Bohater przestaje postrzegać świat w kategorii opozycji. Dobro/zło. Ja/inni. Bohater pozbywa się dziecięcych obrazów rodziców i dziecięcych wyobrażeń o dobru i złu.
Bohater staje się kimś wyjątkowym, kto posiadł wiedzę, mądrość lub siłę, które przekraczają ludzkie wyobrażenia.
Na tym etapie człowiek jest pozbawiony żądz współczujący i mądry. Jego wewnętrzna harmonia pozwala mu dostrzegać głębszy sens w świecie i w sobie.
W pełni rozumie swoją podróż i jej cel.
Z perspektywy czasu, odsunięcie się od świata nie uznaje za błąd, lecz za pierwszy krok na wspaniałej drodze.
Staje się gotowy, aby powrócić do świata.
6. Ostateczna nagroda
Jest to osiągnięcie celu wyprawy, nagroda za pokonanie przeszkód oraz zmierzenie się z własnymi lękami i ograniczeniami.
Nagroda może przybierać formę techniczną, duchową lub symboliczną, taką jak poczucie sensu, zdobycie mądrości, miłości, uznania czy odnalezienie celu.
Nagroda, którą Bóg zsyła swemu wyznawcy, jest zawsze odpowiednia do jego postawy i charakteru dominującego pragnienia.
Japońskie przysłowie mówi: „Bogowie tylko się śmieją, kiedy ludzie modlą się do nich o bogactwo”. Według Monomitu, zdobycie harmonii i celów na poziomie symbolicznym oraz duchowym jest znacznie cenniejsze niż ziemskie bogactwa.
To także moment, który niesie ze sobą odpowiedzialność. Czy bohater wykorzysta to co zdobył tylko dla siebie, czy przekaże coś innym i wpłynie na świat?
Rozdział III – Powrót
1. Odmowa powrotu
Po zdobyciu ostatecznej nagrody bohater często waha się lub odmawia powrotu do swojego zwykłego świata. Nie chce porzucić odkrytej harmonii, wiedzy i mocy, aby wrócić do codzienności pełnej wyzwań, chaosu i odpowiedzialności.
Prawdziwy bohater nie tylko zdobywa nagrodę, ale także potrafi ją wykorzystać, by wzbogacić życie innych. Na przykład Neo w Matrixie wraca do normalnego świata z Matrixa, aby pomóc innym się wyzwolić. Jezus również wraca na Ziemię po zmartwychwstaniu, aby przekazywać innym nadzieje i ducha świętego do pomocy w życiu.
Ostatecznym sensem nagrody – jest jej przekazanie innym.
Około 2010 roku Ray Dalio, założyciel największego na świecie funduszu inwestycyjnego, natrafił na książkę Josepha Campbella. Zdał sobie sprawę, na jakim etapie podróży bohatera się znajduje. Mając około 60 lat, poczuł, że jego misją jest podzielenie się wiedzą, którą zgromadził przez lata.
Napisał Zasady, książkę, w której zawarł swoje życiowe lekcje, przekazując je światu. Dzięki temu nie tylko poczuł się spełniony, ale także jeszcze głębiej odnalazł sens swojego życia.
(Swoją drogą, to właśnie Zasady sprawiły, że sam trafiłem na książkę Campbella).
Bohater musi wrócić ze swoją zdobyczą do punktu wyjścia, czyli do świata, z którego wyruszał. Tego wymaga norma Monomitu, która zakłada pełne zamknięcie cyklu, co widać na schemacie koła.
Patrząc na podróż jako na koło, można zauważyć, że Podróż Bohatera może przebiegać na różnych poziomach – nie tylko w skali całego życia, ale także w skali kilku lat. Może to oznaczać zakończenie kilkuletniego etapu w życiu i rozpoczęcie nowego. Mając większe kompetencje, możemy realizować jeszcze bardziej ambitne projekty na większą skalę. Tylko nie uciekając od wyzwań, cały czas możemy odczuwać sens.
Można to także przedstawić na skali liniowej, gdzie podróż polega na stopniowym wzroście – wchodzimy coraz wyżej, i wyżej.
2. Magiczna ucieczka
Zdobycie nagrody to początek. Bohater musi jeszcze utrzymać to, co zdobył i stawić czoła siłom, które chcą go powstrzymać. Ucieczka często wymaga sprytu, pomocy i wiary w zdobyte moce.
Na przykład Prometeusz ukradł ogień Bogom i musiał uciekać przed ich gniewem.
To, że ucieczka kończy się zazwyczaj sukcesem, ma na celu nie tyle dodanie słuchaczowi otuchy, co ukazanie nadludzkich możliwości bohaterów.
Czasem będziesz musiał sięgnąć po spryt, pomoc innych i odwagę, aby nie stracić tego, co już osiągnąłeś.
3. Pomoc z zewnątrz
Bohater, po tej ostatecznej nagrodzie może być osłabiony, niepewny lub zagubiony. Dlatego by powrócić podczas tej magicznej ucieczki, potrzebuje pomocy z zewnątrz, aby wrócić do świata codziennego.
Nie wszystko zrobisz samemu. Potrzebujemy przyjaciół, przewodnika. To może być fizyczna pomoc, duchowe wsparcie, przypomnienie misji czy zachęta, by kontynuować podróż.
To może być jakaś interwencja z zewnątrz albo też przymus wewnętrzny. Te siły często są tymi, które pomagały nam na całym etapie wędrówki.
4. Przejście przez ostatni próg
To jest moment, w którym bohater powraca do świata codziennego.
Campbell pisze: „Bohater, przynosząc rozbijający ego i zbawiające życie eliksir dla świata, musi stawić czoło swojej społeczności i przyjąć ciosy racjonalnych dociekań, ciągłego obwiniania i dobrych ludzi, którzy nie chcą go zrozumieć”.
Bohater musi zintegrować to, czego się nauczył z rzeczywistością codziennego życia. Przejście pomiędzy światem niezwykłym a zwykłym może być trudne, bo bohater może być rozdarty pomiędzy nimi. Dodatkowo ludzie mogą nie rozumieć jego przemiany.
Staje przed wyzwaniem wytłumaczenia swojej zmiany. Ludzie mogą nie rozumieć lub odrzucić, co mówi. To wymaga przez bohatera poradzenia sobie z tym. Bohater staje się liderem, nauczycielem lub źródłem inspiracji.
Na przykład Frodo we Władcy Pierścieni czy Bilbo w Hobbicie po swojej podróży i doświadczeniach w Śródziemiu wracają do Shire. Mimo że stają się mędrcami, muszą zmierzyć się z niechęcią i niezrozumieniem ze strony tych, którzy nie doświadczyli podobnych przygód.
Próg w tym etapie symbolizuje wyzwanie, jakie ktoś musi przejść, powracając do normalnego świata. To czas, aby po swoim odkryciu znaleźć sposób na zastosowanie tej wiedzy w praktyce.
Osoba staje się symbolem przemiany i inspiracji innych do podobnej przemiany.
5. Mistrz dwóch światów
Przemienienie Chrystusa przy Piotrze i Janie to przykład pokazania dwóch światów: Boskiego i ziemskiego.
Na tym etapie bohater jest w stanie funkcjonować w obu rzeczywistościach. Jest w stanie balansować obecnością w dwóch światach, duchowym i materialnym.
Chodzi o zintegrowanie duchowego oświecenia z codziennym życiem, co pozwala bohaterowi funkcjonować w obu światach, nie tracąc równowagi ani sensu, nabytej na etapie inicjacji. Nie traci kontaktu z mądrością, doświadczeniem i transformacją, które przeszedł w świecie niezwykłym.
Mistrzostwo bohatera oznacza życie w zgodzie ze sobą i światem, bez konfliktu między wewnętrznymi aspiracjami a zewnętrznymi wymaganiami.
Jezus, choć był osobą Boską, żyjąc w fizycznym świecie, jadł, pił, i uczestniczył w codziennych czynnościach.
6. Wolność życia
Bohater akceptuje to, jaki jest i kim jest.
Życie bohatera nie jest zdeterminowane przez społeczne oczekiwania, lęk czy przyziemne przywiązania.
Bohater przestaje obawiać się śmierci. Żyje bez lęku, koncentrując się na teraźniejszości. Doświadcza spokoju, wiedząc, że wszystko jest częścią większego porządku.
Nie jest przywiązany do zewnętrznych sukcesów ani porażek. Cieszy się tym, co ma, i nie martwi się tym, czego nie ma (stoicyzm). Ma spokój i akceptację tego, co się dzieje.
Bohater przestaje utożsamiać się z rolą, jaką gra w społeczeństwie.
Jezus, na przykład, dzięki akceptacji swojej misji, znajduje spokój, mimo że wie, iż jego życie na ziemi niedługo się skończy.
Rozumie, że życie nie polega na udowadnianiu innym swojej wartości ani na gromadzeniu rzeczy materialnych. To przynosi spokój i poczucie wolności.
Oczywiście wolność może również oznaczać wolność finansową. Świat nagradza bohatera za to, co dał innym, a jego wolność finansowa jest jedynie konsekwencją drogi, którą przeszedł.
„Wykonuj swoje obowiązki bez przywiązywania się do owoców swojej pracy. Oddaj mi wszystkie swoje czyny. Skup myśli na duszy. Wolny od pragnienia zysku, poczucia własności i ospałości — walcz”.
Na jakim etapie podróży jestem?
Jak z perspektywy etapów Podróży Bohatera patrzę wstecz na ostatnie lata mojego życia oraz na to, co przede mną?
(Jeśli chcesz pominąć moją historię, przejdź od razu do podsumowania)
Odejście
Gdy patrzę wstecz na ostatnie lata, widzę, że rozpoczęcie mojego eksperymentu z nagraniem kursu o nawykach w 2021 roku było etapem przekroczenie pierwszego progu. Ale zanim to nastąpiło, 4 etapy wcześniej miało miejsce wezwanie do wyprawy.
W 2021 roku, kiedy zajmowałem się handlem na rynkach finansowych, natrafiłem na książkę Kształcenie charakteru Mieczysława Kreutza. Uderzyła mnie jego jedna myśl – zauważył on, że rozwój technologii sam w sobie nie czyni nas lepszymi ludźmi i nie sprawi, że świat stanie się naprawdę lepszym miejscem. Zacząłem uważniej obserwować ludzi wokół siebie i dostrzegałem, że faktycznie. Wiele cierpienia, konfliktów i wzajemnych zranień wynika nie z braku nowoczesnych technologii czy innowacji, ale z ludzkich słabości, błędów i braku charakteru. To skłoniło mnie do głębszej refleksji: a co jeśli trading nie jest jedyną drogą, którą mogę podążać? Do tej pory wydawało mi się to oczywiste, ale nagle pojawiło się inne pytanie: „A może mógłbym pomagać ludziom w pracy nad sobą, by stawali się lepszymi wersjami siebie?”
Jednak szybko odłożyłem ten pomysł na półkę i wróciłem do swojego „światka tradingowego”. Prawdopodobnie była to Ucieczka od wyzwania.
Wtedy przyszła Pomoc sił nadprzyrodzonych. Był nim Jacek. Gdy w moim życiu pojawił się kryzys, poprosiłem o pomoc coacha. Przypadkiem się zdarzyło, że zaczął on ze mną zgłębiać swoje pragnienia i mocne strony. Dzięki niemu powróciłem do wizji stworzenia czegoś dla ludzi – nie tylko dla traderów.
Czym było przekroczenie pierwszego progu? Zacząłem nagrywać kurs o nawykach. Do tej pory moje życie kręciło się wokół tradingu, ale postanowiłem zrobić sobie kilka miesięcy przerwy, by zgłębić temat, który mnie pochłonął. Zanurzyłem się w nowym świecie – książek, kursów i podcastów o nawykach. W krótkim czasie przeczytałem kilkanaście książek i przyswoiłem ogrom wiedzy.
Kiedy skończyłem nagrywać kurs, wydawało mi się, że zrobiłem coś fantastycznego. Jednak szybko przyszło zderzenie z rzeczywistością – żaden z pierwszych pięciu uczestników nie ukończył go do końca. Kurs był po prostu za trudny i zbyt skomplikowany. Dziś, z perspektywy czasu, widzę, że to był mój moment, gdy wpadłem do brzucha wieloryba.
Na cztery lata zniknąłem z YouTube i social mediów.
Inicjacja
Patrząc wstecz na ostatnie cztery lata (2021-2025), widzę, kilka elementów inicjacji na mojej drodze.
Droga prób (Lekcje przez trudne doświadczenia). Jak już wspominałem, mój pierwszy kurs nie był udany. Merytorycznie był solidny, ale nie dopracowałem jego formy – był zbyt długi i mało przystępny. Dzięki wyciągniętym wnioskom dwa lata później stworzyłem nowy kurs, tym razem dobrze zaprojektowany pod kątem struktury i przystępności. Efekt? Wszyscy uczestnicy (5/5) ukończyli go za pierwszym razem i zostawili świetne opinie.
Spotkanie z boginią (Odkrycie głębszego sensu). W pewnym momencie zaczęło do mnie docierać, że coaching łączy moje zainteresowania, talenty i to, co naprawdę uważam za ważne – spójność wewnętrzną. Zobaczyłem, jaki długofalowy cel mogę obrać w tej ścieżce. Bardzo udana współpraca z pierwszymi klientami była jak jaskółka zapowiadająca wiosnę.
Kobieta jako kusicielka (Pokusa wygody). Kusiło mnie, by pozostać przy tradingu – ścieżce, która mogła przynieść duże pieniądze i była łatwiejsza do wdrożenia. Jednak czułem, że idąc tą ścieżką nie realizowałbym w pełni swoich wartości i talentów.
Pojednanie z ojcem (Nabycie dojrzałości i odpowiedzialności). To moment, w którym musiałem rozwinąć wytrwałość i nauczyć się konsekwentnie robić to, co słuszne, aby osiągnąć swoje cele. Przepracowałem około 20 nawyków, uczyłem się zarządzać czasem i budować samodyscyplinę. Jak mówi kard. Ryś: „Możesz dać innym to, co masz. Jeżeli siebie nie posiadasz (kontroli nad swoim zachowaniem), to nie dasz siebie innym, bo siebie nie masz. Czym jest posiadanie siebie? Jak mówisz, że chcesz pracować, to pracujesz. Jak chcesz odpoczywać, to odpoczywasz.”
Apoteoza – Zmiana kierunku zawodowego okazała się procesem przeobrażania mojej tożsamości. Pomimo wielkiego trudu, poczucie, że realizuję swoje wartości, wykorzystuje swoje talenty i mogę pomagać innym w ważnym dla mnie obszarze, przynosi spokój, i głęboką satysfakcję.
Ostateczna nagroda. Przychodzi ona w różnych formach: 1) Zrozumienie sensu tej kilkuletniej, trudnej ścieżki. 2) Poczucie dumy z wytrwałości przetrwania drogi prób, (choć jeszcze wiele przede mną). 3) Poczucie dumy z zawodu. Kiedyś nie poleciłbym mojej pracy – jako trader – własnym dzieciom czy przyjaciołom, to teraz – jako coach kariery – wręcz przeciwnie!
Powrót
Oto jak patrzę na tę część „powrót” w mojej kilkuletniej podróży. Etap ten, myślę, zaczyna się w grudniu 2024 roku, kiedy kończę pisać tę książkę.
Odmowa powrotu – czuję to wyraźnie. Wiem, że łatwiej mi będzie pozostać w bezpiecznej strefie, ograniczając się do promowania swoich usług i produktów poprzez reklamy, niż wrócić na YouTube po czterech latach nieobecności i narazić się na niezrozumienie, krytykę czy hejt. Będę musiał wyjaśnić subskrybentom, dlaczego zniknąłem na tak długo i dlaczego zmieniłem ścieżkę zawodową. Czuję to jako „odmowę powrotu” – moment, w którym staję przed wyborem: czy pozostać w komfortowej strefie, czy odważę się wrócić do świata, dzieląc się swoimi odkryciami z ostatnich 4 lat.
Wyzwanie powrotu do świata, czyli „przejście przez ostatni próg” w tej kilkuletniej podróży, wymagać będzie ode mnie – zgodnie z monomitem – przekształcenia odkrytej wiedzy w coś „użytecznego i praktycznego”. Tylko wtedy filmy na YouTube będą miały sens. Liczę na wsparcie pomocników: Jakuba, Darię, Radka, Michała, Marcina czy Jacka – osób, które towarzyszyły mi przez ostatnie lata.
Co z ostatnimi etapami podróży bohatera? Czy przekroczę ostatni próg? Czy stanę się mistrzem dwóch światów? Czy ta droga przyniesie mi ostateczną wolność? Tego nie wiem. Ale wiem jedno – niczego nie żałuję. Każdy krok na tej drodze daje mi poczucie, że robię coś naprawdę wartościowego, coś, co ma sens. To napędza mnie i dodaje odwagi, by iść dalej.
A nawet jak się poddaje to tylko na kilka godzin i następnego dnia cisnę dalej.
Podsumowanie — spełnienie przychodzi z ekspozycją na wyzwania i trudności
Zapytaj znajomych o momenty w życiu, gdzie czuli, że żyją. Prawdopodobnie wspominą o momentach życia, kiedy stawili czoła wyzwaniom.
A Ty? Przypomnij sobie dzień, który był dla Ciebie wyjątkowo wymagający. Taki, w którym pomimo walki z przeciwnościami – zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi – udało Ci się pokonać trudności. Jak się wtedy czułeś?
To, co działa w skali dnia, działa także w skali roku, i całego życia.
Życie mające celowość może być intensywne, wyczerpujące i łamać serca, ale jednocześnie nieść przy tym ogromną satysfakcję.
Jak pisze H. K. House „paradoks spełniania polega na tym, że można mieć poczucie wewnętrznego spokoju, a jednocześnie toczyć walkę na zewnątrz”.
Życie, które daje smak, to życie, w którym widzisz trudności i nie boisz się ich podjąć.
Pamiętaj, że nie ma drogi do przemiany, która nie wymagałaby odwagi, przejścia przez „drogę prób”, cierpliwości i wytrwałości w budowaniu charakteru (pojednanie się z ojcem).
Z każdą przeszkodą, którą pokonujemy, stajemy się silniejsi i mądrzejsi.
„Dziś jesteś do bani. Jutro też jesteś do bani, ale mniej. Ale pewnego dnia orientujesz się, że jesteś tak mało do bani, że jesteś całkiem dobry”.
Podjęcie wyzwania wymaga odwagi – zmierzenia się z własnym strachem i akceptacji trudności.
Dlatego wybór drogi życia, która przynosi spełnienie, jest aktem radykalnym.
Każde wyzwanie, które dziś wydaje się przerażające, może być początkiem podróży prowadzącej do głębokiej przemiany, ostatecznej nagrody, i na końcu „wolności życia”.
Pytanie brzmi: Czy odważysz się podjąć wyzwanie, przed którym może uciekasz?
Boisz się, że upadniesz? Upadniesz. I chwilę sobie poleżysz. Potem wstaniesz, otrzepiesz kurz i pójdziesz dalej. A jeśli nie wstaniesz? Pojawią się pomocnicy. Nie bój się.
To, co na pozór wydaje się nieosiągalne, jest w zasięgu ręki.
Podejmij wyzwanie, które cię przeraża.
Bądź dumny, że nie uciekłeś.
Zacznij żyć życiem, którego nigdy nie będziesz żałował.
Jedyny newsletter, którego potrzebujesz, żeby znaleźć pracę, którą naprawdę pokochasz.
Co 3 dni — prosto na Twoją skrzynkę — konkretne strategie:
— jak wyrwać się z pracy, która zabija Twój potencjał
— jak odkryć ścieżkę idealnie dopasowaną do Twoich predyspozycji
— jak zdobyć pracę, która daje radość, sens i dobre pieniądze