Ten artykuł jest fragmentem mojej książki W Końcu Poniedziałek.
Gdy już wiemy, jaka wiedza jest potrzebna do osiągnięcia ponadprzeciętnego sukcesu w tym, co robimy zawodowo, musimy dowiedzieć się, jak najszybciej poszerzać naszą wiedzę i skuteczniej zapamiętywać to, czego się uczymy.
Przeczytałem kilka książek o zapamiętywaniu i przyspieszaniu nauki, aby poprawić swoją efektywność. Wnioski, które wyciągnąłem z tych lektur, wdrożyłem w praktyce, testując, które metody przynoszą najlepsze efekty.
Jako że mam największe doświadczenie w przyswajaniu wiedzy z książek (przeczytałem ponad 150 poradników rozwojowych), to właśnie na nich skupię się w tym wpisie. Jednak wszystkie te techniki można również zastosować do nauki ze szkoleń, kursów czy wykładów.
Wszystkie 4 metody, które wybrałem i opisuję, są oparte na solidnych badaniach naukowych. Sięgam także po własne doświadczenia, aby pokazać, jak te techniki sprawdzają się w rzeczywistości.
Trudno znaleźć jednoznaczny dowód na to, na ile te techniki się sprawdzają. Jednak pewnym wskaźnikiem może być fakt, że w ciągu ostatnich dwóch lat stworzyłem trzy wysoko oceniane kursy wideo oraz napisałem dwie książki, wykorzystując wiedzę z różnych źródeł.
Jak pamiętać więcej z wiedzy, której się uczysz
Z teorii wiemy, że najskuteczniej zapamiętujemy, gdy koncentrujemy się na czterech technikach:
- samo-testowanie,
- powtarzanie,
- dzielenie się wiedzą z innymi,
- praktykowanie.
Teraz krótko opiszę każdą z nich.
Metoda samo-testowania
Metoda samo-testowania polega na aktywnym sprawdzaniu swojej wiedzy poprzez zadawanie sobie pytań i próby przypomnienia sobie informacji, zanim sięgniesz po odpowiedź. Jest to technika, którą można zastosować podczas każdego rodzaju nauki, zarówno przy czytaniu książek, jak i przechodzeniu kursów czy szkoleń. Pokażę ci, jak ja stosuję tę metodę podczas uczenia się z książek. Proces ten przebiega w kilku etapach.
Jeśli natrafię na coś ciekawego podczas czytania, zapisuję najważniejsze wnioski i przemyślenia swoimi słowami. Robię to zakrywając tekst książki, aby mieć pewność, że nie przepisuje tekstu, a pisze z pamięci. Notuję na ostatnich stronach książki. Przed każdą notatką zapisuję numer strony, z której pochodzi dany fragment. Tworzę w ten sposób swój spis treści. Jeśli zabraknie miejsca z tyłu książki, zapisuję notatki na zwykłej kartce z drukarki, którą następnie doklejam do okładki.
Potem z takich notatek tworzę wpis składający się z kilku kluczowych lekcji, które z niej wyciągnąłem. Piszę go tak, jakbym chciał przekazać znajomemu, co się z książki nauczyłem. Linki do każdego takiego cyfrowego dokumentu przechowuję w moim arkuszu – cyfrowej bibliotece książek, co pozwala mi łatwo wrócić do tych materiałów w przyszłości.
Notowanie pomaga mi nie tylko lepiej zapamiętywać informacje i udzielać skuteczniejszych wskazówek podczas sesji indywidualnych, ale także tworzyć różne produkty. Czasami służą mi jako skrypt do filmów na YouTube, innym razem jako materiał do kursów online, a jeszcze innym jako podstawa do pisania książek. Wprowadziłem nawyk regularnego notowania najważniejszych informacji z książek związanych z moją branżą. Gdyby nie ten system pracy z notatkami, ta książka, którą teraz trzymasz w rękach, nigdy by nie powstała.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, o metodzie samo-testowania, to napisałem artykuł, w którym bardziej szczegółowo omawiam, w jaki sposób przygotowuję notatki z książek i jak się z nich uczę.
Z czasem, gdy zaczniesz stosować metodę samo-testowania podczas notowania, na pewno będziesz lepiej pamiętać najważniejsze informacje. Dodatkowo posiadanie takich notatek otworzy przed tobą wiele możliwości ich wykorzystania na przykład założenie kanału na YouTube, pisanie newslettera, prowadzenie bloga czy napisanie własnej książki.
Metoda powtarzania
Metoda powtarzania polega na systematycznym utrwalaniu informacji poprzez wielokrotne przeglądanie i aktywne przypominanie sobie materiału w określonych odstępach czasu. Gdy już mam notatki – w surowej formie na okładce książki lub jako skrypty w dokumentach Google – wracam do nich w zaplanowanych momentach, na przykład po jednym dniu, tygodniu i miesiącu. Metoda ta, oparta na krzywej zapominania.
Najważniejsza nie jest ilość powtórek, ale ich jakość. Najlepsze efekty nauki osiąga się, gdy każdą informację nie tylko czytamy ponownie, ale także stosujemy przy tym metodę samo-testowania. Zamiast po prostu przeglądać notatki, warto zakryć ich część i spróbować odtworzyć je z pamięci, jakbyś chciał wyjaśnić je znajomemu.
Niektórzy tworzą plan powtórek w Excelu, aby odbywały się one w określonych odstępach czasowych. Można jednak urozmaicić ten proces, by stał się bardziej przyjemny i efektywny. Ja w przypadku czytania, zaczynam od pierwszej powtórki notatek i lekcji zaraz po skończeniu książki. Kolejna powtórka ma miejsce, gdy tworzę skrypt z najcenniejszymi lekcjami. Trzecią powtórką często jest nagrywanie filmu, a czwartą – oglądanie go.
Metoda dzielenia się wiedzą z innymi
Kolejnym skutecznym sposobem na utrwalenie zdobytej wiedzy jest jej przekazywanie innym. Możemy to robić poprzez rozmowę na żywo z partnerem, klientem, przyjacielem lub grupą znajomych, podczas której opowiadamy o tym, czego się nauczyliśmy. Taka rozmowa przynosi wiele korzyści.
Po pierwsze, wypowiadanie myśli na głos pomaga uporządkować informacje i lepiej je zrozumieć – działa jak forma samo-testowania.
Po drugie, otrzymujemy natychmiastową informację zwrotną. Dzięki temu łatwo zidentyfikować, które fragmenty wiedzy są dla nas niejasne, których nie pamiętamy lub które wymagają dopracowania.
Po trzecie, rozmówca może zadać pytania lub podzielić się swoim punktem widzenia, co może pomóc spojrzeć na temat z innej perspektywy. Po takiej rozmowie warto wrócić do notatek i uzupełnić wszelkie luki w wiedzy.
Innym świetnym sposobem na dzielenie się wiedzą jest publikowanie treści w internecie. Możesz zacząć pisać bloga, nagrywać filmy na YouTube lub udzielać się w mediach społecznościowych. Tworzenie takich materiałów wymaga usystematyzowania wiedzy i przedstawienia jej w sposób przystępny, co dodatkowo wzmacnia twoje rozumienie i zapamiętywanie informacji. Przy okazji możesz zainspirować i pomóc innym.
Metoda wykorzystywania wiedzy w praktyce
Ostatnią z najlepszych metod utrwalania zdobytej wiedzy jest jej wdrażanie w życie. Często traktujemy książki jako źródło informacji, które po przeczytaniu odkładamy na półkę. Prawdziwa wartość tkwi jednak w zastosowaniu tej wiedzy w praktyce, co pozwala na głębsze zrozumienie i trwałą zmianę.
Oto przykład zastosowania wiedzy w praktyce, zaczerpnięty z moich doświadczeń. Ostatnio czytałem książkę Dialog Motywujący i postanowiłem wprowadzić wskazówki autorów do swojego warsztatu coachingowego. Autorzy zwracają uwagę na istotne różnice w sposobie pracy pomiędzy mniej skutecznymi a najlepszymi trenerami czy terapeutami. Ci pierwsi rzadko stosują parafrazy – na każde dziesięć pytań otwartych przypada u nich zaledwie jedna parafraza (stosunek 1:10). Natomiast najlepsi specjaliści od zmiany mają zupełnie inne podejście. U nich stosunek wynosi średnio 2:1 – na każde jedno pytanie otwarte przypadają dwie parafrazy. Zainspirowany tą wskazówką, podczas kolejnej sesji z klientem wprowadziłem zmiany w swoim stylu pracy. Zmniejszyłem liczbę zadawanych pytań, koncentrując się na częstszym stosowaniu parafraz.
Na początku nowej ścieżki zawodowej zwykle poświęcamy znacznie więcej czasu na zdobywanie wiedzy teoretycznej. W miarę upływu lat ten stosunek zaczyna się zmieniać, a teoria ustępuje miejsca praktycznemu działaniu. Według modelu zaproponowanego przez Instytut 70:20:10, pracownicy w najlepszych organizacjach tylko 10% czasu przeznaczają na zdobywanie nowej wiedzy w sposób formalny, podczas gdy pozostała część czasu poświęcona jest na czerpanie nauki z doświadczeń praktycznych oraz interakcji z innymi. Badania przeprowadzone przez instytut wykazały, że:
- 70% nauki odbywa się poprzez doświadczenie praktyczne – na przykład przez działanie, podejmowanie nowych zadań, eksperymentowanie i rozwiązywanie rzeczywistych problemów.
- 20% nauki pochodzi z interakcji społecznych, takich jak mentoring, coaching czy współpraca z innymi członkami zespołu. Świetnie się tu również sprawdzi job shadowing, który polega jedynie na obserwacji pracy drugiej osoby.
- Tylko 10% nauki odbywa się formalnie – poprzez kursy, szkolenia czy lekturę książek.
– – –
Podsumowując, przedstawiłem cztery skuteczne metody zapamiętywania informacji: samo-testowanie, powtarzanie, dzielenie się wiedzą z innymi oraz praktykowanie.